Profesor Jerzy Nowosielski – Heorhij Kyprijan Novosilśkyj (1923-2011), ukraiński artysta i teoretyk sztuki w Krakowie


Marek Mariusz Tytko – doktor nauk humanistycznych, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie

© Marek Mariusz Tytko, 2011


Biografia. Jerzy Nowosielski, właściwie: Heorhij [Georgij] Kyprijan Novosilśkyj[1], urodził się 7 I 1923 r. w Krakowie, zmarł 21 II 2011 r. także w Krakowie. Był malarzem (ikonopiścą), rysownikiem, scenografem, teoretykiem sztuki, myślicielem religijnym. Urodzony został i wychowany w dwunarodowej, ukraińsko-niemieckiej rodzinie dwuwyznaniowej (ojciec Mikołaj — Ukrainiec obrządku grecko-katolickiego, matka Anna Harländer — z pochodzenia austriacka Niemka, obrządku rzymsko-katolickiego), co wpłynęło na jego życie, twórczość, tożsamość narodową i religijną. Został ochrzczony i konfirmowany 2 II 1924 w Cerkwi Grecko-katolickiej w Krakowie przy ul Wiślnej. Uczęszczał do krakowskiej rzymsko-katolickiej szkoły powszechnej św. Wojciecha (ok.1930-1935). Przyjął I Komunię Św. w łacińskim obrządku rzymsko-katolickim (1932). Uczył się w prywatnym rzymsko-katolickim I Gimnazjum Miejskim Ojców Pijarów w Krakowie (1935-1939).

Podczas niemieckiej okupacji Polski (1939-1945) uczęszczał w latach 1940-1942 do (zawodowej) Państwowej Szkoły Sztuk Zdobniczych w Krakowie (Staatliche Kunstgewerbeschule in Krakau), ucząc się pod kierunkiem artystów: Stanisława Kamockiego, Henryka Starzyńskiego, Franciszka Kalfasa, Stanisława Jakubowskiego i Ludwika Skoczylasa. W dokumentach tej szkoły z lat 1940-42 podawał swoją narodowość jako ukraińską a wyznanie jako grecko-katolickie.

Od X 1942 do I 1943 r. przebywał we Lwowie-Kaiserwaldzie (Skniłowie) w nowicjacie grecko-katolickiego Zakonu Studytów w monasterze ławry św. Jana Chrzciciela[2]. W studyckiej szkole ikonopiśców we Lwowie zapoznał się z techniką malowania ikon i polichromowania (1942-1943)[3]. Z początkiem 1943 r. z powodu choroby wrócił do Krakowa, przeżył kryzys religijny, związał się ze środowiskiem artysty Tadeusza Kantora i jego podziemnym, konspiracyjnym teatrem awangardowym. W 1943 r. na krótko został uwięziony przez niemieckie władze okupacyjne w obozie przejściowym w Krakowie-Prądniku, lecz wykupiony został z obozu przez rodzinę.

Po II wojnie był wolnym słuchaczem (przyjętym warunkowo, z powodu braku matury) w Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie (1945-1947), gdzie uczęszczał do pracowni postimpresjonisty-kolorysty prof. Eugeniusza Eibischa (1945/6), prof. Jana Hoplińskiego (1946/7), lecz studentem ASP wtedy nie był, stąd studiów nie ukończył. W latach 1947-1950 był młodszym asystentem w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Krakowie, prowadząc ćwiczenia z malarstwa i projektowania scenograficznego (w pracowni Tadeusza Kantora). W 1949 uczestniczył w ogólnopolskich zjazdach artystycznych w Nieborowie, Katowicach i Festiwalu Szkół Artystycznych w Poznaniu, gdzie bronił sztuki nowoczesnej (przeciw ideologom socrealizmu), za co był szykanowany przez władze komunistyczne. W 1950 r. decyzją ministerialną został oficjalnie pozbawiony uprawnień do nauczania, ponieważ formalnie nie miał wykształcenia, nie ukonczył studiów, ani nie miał wymaganego egzaminu maturalnego.

W latach 1950-1962 mieszkał w Łodzi. Krótko był kierownikiem artystycznym Państwowej Dyrekcji Teatrów Lalek w Łodzi (1950). W latach 1950-1953 obrazów nie wystawiał publicznie. Po II wojnie jako malarz sztuki religijnej od 1951 r. współpracował z Polskim Autokefalicznym Kościołem Prawosławnym (Cerkwią Prawosławną), od 1956 z Kościołem Rzymsko-Katolickim, od 1968 z (oficjalnie nieuznawaną przez władze komunistyczne) Cerkwią Grecko-Katolicką w Polsce. Do około połowy lat 1950-tych uważał się za ateistę, lecz przeżył proces nawrócenia religijnego w latach 1954-1958. Od lat 1960-tych publicznie określał się jako prawosławny. W latach 1957-1962 pracował w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi, kierując Pracownią Projektowania Tkanin Dekoracyjnych, wykładając projektowanie tkaniny dekoracyjnej (1957/1958) i malarstwo (1958-1962), od 1960 r. był nauczycielem przedmiotów pomocniczych.

Dnia 17 I 1961 r. eksternistycznie (zaocznie, bez studiów) zdał egzamin dyplomowy w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, otrzymując „tytuł zawodowy dyplomowanego artysty malarza w zakresie malarstwa”. W 1962 r. określił swoją narodowość jako polską. Odtąd w latach 1962-1993 pracował w Akademii Ssztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie (w pracowni malarstwa) jako etatowy nauczyciel akademicki (1962-1976 na stanowisku docenta, 1976-1985 na stanowisku profesora nadzwyczajnego, 1985-1993 na stanowisku profesora zwyczajnego). W latach 1965-1968 był kierownikiem VII Katedry Malarstwa i Grafiki ASP w Krakowie, w latach 1977-1984 kierował II Katedrą Malarstwa i Rysunku w krakowskiej ASP. Tytuł naukowy profesora zwyczajnego otrzymał w 1985 roku. Do 1993 r. kierował pracownią malarstwa. Od 1993 do 2011 r. przebywał na emeryturze. W 1996 r. wspólnie z żoną stworzył w Krakowie Fundację im. Zofii i Jerzego Nowosielskich, z siedzibą w Krakowie, która to fundacja ma za zadanie pomagać mlodym malarzom.

Członkostwo w organizacjach. Jerzy Nowosielski był członkiem krakowskiej Grupy Młodych Plastyków (1945-1949), Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej (1946-1948), Związku Polskich Artystów Plastyków (1947-2011), krakoskiego Klubu Logofagów (1949), ‘Grupy Ośmiu’ w Łodzi (1955-1956), tzw. II [Drugiej] Grupy Krakowskiej (1957-2011), łódzkich grup artystycznych: „Piąte Koło” (1958) i „Nowa Linia” (1961). Był ponadto członkiem (Polskiego) Komitetu Narodowego w Międzynarodowym Stowarzyszeniu Plastyków przy UNESCO (1958), członkiem czynnym (krajowym) Wydziału VI-ego Twórczości Artystycznej w Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie (1994-2011).

Podróże artystyczne.  J. Nowosielski odbył liczne podróże artystyczne, m. in. do następujacych. krajów: Bułgaria (1969, 1973), Francja (1958/1959, 1978, 1983, Lourdes 1984), Grecja (1973,1979, m. in. Athos), Hiszpania (1976), Rumunia (1969), Szwecja (1978), Włochy (1956,1975, m. in. Sycylia w 1980), Związek Sowiecki (Rosja 1972, Ukraina: 1972, Ukraina [Lwów] 1990) i inne.

Uczniowie Jerzego Nowosielskiego. Od 1967 do 1993 r. Jerzy Nowosielski wypromował kilkudziesięciu dyplomowanych malarzy (uczniów) w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki. Byli to m. in.: J. Barczyk, M. Bernhardt, J. Biżek, A. Bonińska-Kaszuba, H. Chęciek, J. Domosiewicz, M. Filipiuk, T. Grzegorczyk, I. Jensz-Stawowczyk, A. Koptanowicz, A. Kowalski, K. Krzywdziak, B. Kubik-Mikuła, M. Lipiński, L. Lorena, A. Michalik, B. Mieczkowska, G. Morawetz, H. Onichimiuk-Piękny, Z. Oprzańska-Miljanowič, W. Pazera, T. Pilicidys, W. Podrazik, J. Pokrywka, J. Ptaszek, E. Rakoczy, E. Rękas, L. Sokół, C. de Sousa Rocha, K. Sułek, M. Sułkowska-Mazan, W. Szabelski, K. Szczekan, H. Szkopek, K. Waluszewska, A. Wańkowicz-Bajka, B. Woźniak, H. Zadrejko, P. Zajączkowski, B. Zawadowska, H. Ziemnicki, E. Żelewska i inni. Stażystą w jego tzw. „otwartej pracowni” był m. in. malarz W. Kszczonowicz.

Wyróżnienia. J. Nowosielski otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego (12 V 2000 r.) oraz liczne nagrody, medale, ordery państwowe polskie (np. Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski, 1998). Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny uhonorował go medalem św. Marii Magdaleny II-go stopnia (1985) i Krzyżem Konstantego Ostrogskiego (1985). Otrzymał m. in. Nagrodę im. Włodzimierza Pietrzaka (Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1967), Nagrodę im. Brata Alberta (Chrześcijańskie Stowarzyszenie Społeczne, 1977), Nagrodę im. Alfreda Jurzykowskiego (Fundacja Alfreda Jurzykowskiego, USA, 1981), Nagrodę Artystyczną Muzeum Archidiecezji Warszawskiej (1985) i inne.

Dzieła Jerzego Nowosielskiego. Twórczość J. Nowosielskiego można podzielić na 1) twórczość o tematyce religijnej, 2) twórczość o tematyce świeckiej. Jego religijne dzieła malarskie znajdują się w cerkwiach prawosławnych, grecko-katolickich i rzymsko-katolickich. Jego dzieła świeckie znajdują się m. in. w muzeach, galeriach w kilku państwach oraz w kolekcjach prywatnych kolekcjonerów z wielu krajów.

Malarstwo religijne. Cerkwie prawosławne. J. Nowosielski malował (z Adamem Stalony-Dobrzańskim) cerkiew prawosławną pod wezwaniem (pw.) Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (Matki Bożej) w Gródku Białostockim (projekt 1951, wykonanie 1952-1954[-1955], polichromie wapienne, fragmenty w lewym ramieniu transeptu według projektu J. Nowosielskiego). Samodzielnie wykonał nadto ikony Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny i czterech Ewangelistów (na carskie wrota) do ikonostasu cerkwi prawosławnej pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Gródku Białostockim (ok. 1958).

Malował (z A. Stalony-Dobrzańskim) polichromie w pierwotnej cerkwi (cmentarnej) pw. św. Eliasza Proroka w Białymstoku-Dojlidach, w kaplicy grobowej Rydygierów (samodzielnie – sceny figuralne, 1953, przedstawienia zamalowano lub zniszczono przy rozbudowie i remoncie cerkwi w latach 1963-1970).

Wykonał (z A. Stalony-Dobrzańskim) polichromie w cerkwi prawosławnej pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Jeleniej Górze — malowidła w absydzie (1953, konserwacja w 2001). Program ikonograficzny polichromii: w centrum — Chrystus Pantokrator (typ: Spas w Siłach, Zbawiciel na Mocach), wyżej — Trójca Święta (w typie Trójcy Świętej Andrieja Rublowa, jako trzej aniołowie na uczcie u Abrahama), powyżej — Ostatnia Wieczerza (typ zbliżony do typu zw. ‘Komunią Apostołów’); obok Chrystusa po lewej — Święci Piotr i Paweł, po prawej — Święci Cyryl i Metody.

Samodzielnie malował polichromie stropu i ścian cerkwi prawosławnej pw. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Kętrzynie (1954), m. in. malowidła ścienne w prezbiterium: Matka Boża Tronująca, Mandylion, dwaj Serafini (sześcioskrzydli, płonący Serafim), Święci, np. św. Paweł Apostoł, św. Bartłomiej (zachowane); zniszczone przez wilgoć malowidła stropowe (malarstwo abstrakcyjno-dekoracyjne) w drugiej połowie lat 1970-tych przesłonięto boazerią. Dla prawosławnej cerkwi kętrzyńskiej wykonał także ikonę Ostatniej Wieczerzy do ikonostasu (1954).

Wykonał ikonę Pasji (Ukrzyżowanie) dla cerkwi prawosławnej pw. św. Mikołaja w Gdańsku (1954).

Namalował Pasję (Ukrzyżowanie) dla cerkwi prawosławnej pw. św. Mikołaja w Grodzisku koło Drohiczyna (1955).

W dolnej kaplicy w prawosławnej cerkwi cmentarnej pw. św. Jana Klimaka w Warszawie na Woli — wykonał (restaurował) polichromię figuralną: m. in. Matka Boża, Archanioł Gabriel, Archanioł Michał, kilka scen zbiorowych (święci) w prezbiterium (wyk. 1956, konserwacja w 1998). Nadto w ww. dolnej kaplicy na warszawskiej Woli wykonał polichromię nawy (1979), m. in. Ofiarowanie Jezusa w Świątyni, Znalezienie Jezusa w Świątyni (1979) oraz osobną ikonę Matka Boża Znamienie (1980).

Stworzył ikonostas dla cerkwi prawosławnej. pw. Wniebowstąpienia Pańskiego w m. Klejniki (ok. 1958-1961). Ikonostas ten został odrzucony, ikony rozproszone, np. Chrzest Chrystusa trafił do cerkwi prawosławnej pw. Świętych Cyryla i Metodego we Wrocławiu. Nadto dla ww. cerkwi w Klejnikach wykonał (1982) „białą”, symetryczną ikonę Ostatniej Wieczerzy w białym panneaux (ikona odrzucona, od 1992 w cerkwi prawosławnej pw. Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny w Krakowie).

Dla Katedry Prawosławnej (Cerkwi katedralnej) pw. Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy (w dawnym gotyckim kościele św. Barbary) we Wrocławiu stworzył (1963) projekt (niezrealizowany) wystroju wnętrza. Wykonał polichromię w bocznej kaplicy pw. Świętego Krzyża w ww. katedrze (1963), część malowideł została odbarwiona wskutek zasolenia podłoża. Wykonał (1966-1968, wraz z Adamem Stalony-Dobrzańskim i Bolesławem Oleszko) polichromię sklepienia prezbiterium ww. katedry wrocławskiej z następującymi motywami: Bóg Ojciec, Duch Święty, Jezus Chrystus, święci, Krzyż. Dla ww. katedry we Wrocławiu malował ikonostas (Dwanaście Świąt Pańskich, 1967[-1969]) i Krzyż ołtarzowy – ikonę Ukrzyżowania (1967).

Stworzył program ikonograficzny i współprojektował (z A. Stalony-Dobrzańskim) polichromie w prawosławnym sanktuarium pw. Przemienienia Pańskiego na Świętej Górze Grabarce (1963), jednak drewniana cerkiew wraz z polichromiami spłonęła (VII 1990).

Wykonał ikonostas dla kaplicy cmentarnej pw. Wszystkich Świętych, należącej do cerkwi prawosławnej pw. św. Jana Chrzciciela w Hajnówce (1966); program ikonograficzny ikonostasu: po bokach — m. in. Archanioł Michał, Matka Boża (Eleusa, Umilenije), Chrystus Pantokrator, na carskich wrotach — Zwiastowanie (Archanioł Gabriel, Matka Boża) i czterej Ewangeliści; w zwieńczeniu — Ostatnia Wieczerza (1966). Dla cerkwi prawosławnej pw. Wniebowstąpienia Pańskiego (1967) w miejscowości Orzeszkowo koło Białowieży projektował wystrój wnętrza oraz namalował ikonostas (przeniesiony od 1970 [1972] do refektarza cerkwi prawosławnej pw. Zaśnięcia Matki Bożej [Najświętszej Maryi Panny] w Krakowie). Program ikonograficzny ikonostasu (obecnie) — carskie wrota: Zwiastowanie NMP (Archanioł Gabriel i Najświętsza Maria Panna), czterej Ewangeliści: Święty Jan ze Świętym Prochorem, Święty Mateusz, Święty Marek, Święty Łukasz; powyżej carskich wrót: Ostatnia Wieczerza (typ: Komunia Apostołów, ale z podwojoną postacią Jezusa Chrystusa rozdającą prosforę i wino Apostołom przy cyborium); obok carskich wrót: Matka Boża (Eleusa, Umilenije) i Chrystus Pantokrator, na wrotach dla duchownych: Chrystus Zmartwychwstały (Radujsia), na wrotach diakońskich: Święty Szczepan; w zwieńczeniu: centralnie grupa Deesis (Mandylion i Matka Boża Orantka ze Świętym Janem), po bokach symetrycznie w pasie zwieńczenia — Archaniołowie Michał i Gabriel oraz Święci Piotr i Paweł.

Namalował (1971) dwie ikony (św. Paraskewia ze św. Mikołajem [św. Prakseda i św. Mikołaj]; Zbawiciel) dla Wspólnoty Ekumenicznej w Taizé (Francja).

Dla cerkwi prawosławnej. pw. Świętych Cyryla i Metodego we Wrocławiu wykonał (1974-75) kolejno trzy projekty ikonostasu i projekt Golgoty (niezrealizowane).

Dla prawosławnej cerkwi pw. Zaśnięcia Matki Bożej [Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny] w Krakowie ([1975]-1976) malował Pasję (Golgotę) — Ukrzyżowanie (1975-76), Deesis (1975-76) oraz ikony Święta Paraskewia [Św. Prakseda, św. Paraska] (1975-1976), Zejście do Otchłani-Anastasis (z 1966) z postacią Matki Bożej Orantki, Zejście do Otchłani-Anastasis (z 1978) z motywami dwóch płonących Serafinów, armae Christi, dusz wybawionych z piekła i dwunastoma oczekującymi w piekle-otchłani na apokatastazę; Chrystus z Apostołami, tj. faktycznie Chrystus Pantokrator z Deesis i Dwunastoma Apostołami (1978), Mandylion (1978), nadto wykonał polichromię Pochwała Bogurodzicy (złożoną z centralnie umieszczonej Matki Bożej Tronującej oraz 11-tu postaci, w tym m. in. królów Dawida i Salomona, proroków Izajasza, Micheasza i świętych, np. Świętego Grzegorza Palamasa) na filarze w przedsionku ww. cerkwi (1984-1985), zdjętą pod koniec lat 1990., konserwowaną i przeniesioną do refektarza cerkiewnego (2003). Dla tej samej cerkwi prawosławnej w Krakowie stworzył także ramę z 12 scenami z życia św. Mikołaja (1984-85), nadto tamże cztery ikony (uzupełnienie do 18-wiecznego ikonostasu): Pokrow (Opieka Matki Bożej, Matka Boża Opiekuńcza z aniołołami), Zaśnięcie Matki Bożej, Święty Szczepan, Archanioł Michał (1991-92). Dla krakowskiej cerkwi prawosławnej wykonał polichromię refektarza, m. in. Chrzest Chrystusa, Przemienienie Pańskie Święty Maksym Wyznawca, Święty Szymon Słupnik (Stylita), Święty Onufry (Ojciec Pustyni), Święty Daniel Słupnik (Stylita), Święty Jerzy, Święty Aleksy z Edessy, Święty Teodor z Euchaity, Święty Borys, Święty Gleb, Archanioł Michał i in. oraz witraże (1995-99); projektował (1995-99) mozaikę na fasadzie (elewacji zewnętrznej) ww. krakowskiej cerkwi (projekt mozaiki niezrealizowany).

Na cmentarzu prawosławnym w Warszawie na Woli malował polichromię na nagrobku ks. Jerzego Klingera (1979). Program ikonograficzny malowanych przedstawień: Mandylion, Matka Boża Orantka, i sześcioro świętych, m. in.: Święty Jerzy, Święty Serafin z Sarowa, Święty Sergiusz z Radoneża, Święty Grzegorz Palamas, Święty Szymon Nowy Teolog (Symeon Prepodobny), Prorok Habakuk (Awwakum) na niebieskim panneaux stelli (konserwowany w 1998).

Dla cerkwi prawosławnej pw. św. Mikołaja (obecnie: Sobór pw. Świętej Trójcy) w Hajnówce projektował elewację zewnętrzną (1979-1981]), współpracując z architektem Aleksandrem Grygorowiczem (projekt niezrealizowany) oraz wykonał (1981) projekt polichromii wewnętrznej tej cerkwi (niezrealizowany).

Dla baptysterium pw. św. Jana Chrzciciela w domu parafialnym przy cerkwi prawosławnej pw. św. Michała Archanioła w Bielsku Podlaskim wykonał (1985) polichromie, Krzyż ołtarzowy (Ukrzyżowanie), ikonostas. Program ikonograficzny — przedstawienia polichromowane: Duch Święty, Archaniołowie, płonące Trony-Koła (hierarchie niebieskie), Święte Barbara i Paraskewia, tondo Święty Jan Chrzciciel – Anioł Pustyni, tondo Matka Boska Tronująca i in.

Po pożarze drewnianej cerkwi stworzył projekt odbudowy cerkwi i ponowny projekt polichromii – wystroju prawosławnego sanktuarium pw. Przemienienia Pańskiego na Świętej Górze Grabarce (1990, projekt niezrealizowany).

Malarstwo religijne. Cerkwie greckokatolickie (ukraińsko-bizantyńskie). W cerkwi grecko-katolickiej pod wezwaniem (pw.) Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny (Uspienskiej) w Bolechowie, powiat Dolina, dawnym województwie stanisławowskim malował (1943) polichromię Matka Boża Opiekuńcza (Pokrow) w absydzie (przemalowaną w latach 1970-tych).

Dla kaplicy grecko-katolickiej pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w miejscowości Ostre Bardo (1968) wykonał malowidła ‘predelli’ pełniącej tu funkcję frontowej ściany ołtarza (żertwa Kataryny Smolynyč), scena główna: Ofiara Melchizedeka (z postaciami: Melchizedeka, Abrahama, Jezusa Chrystusa-Zwycięzcy – Baranka Bożego [tzw. ‘Agnes’]); w otoczeniu ikony poboczne: dwa tonda z postaciami Archanioła Michała i Archanioła Gabriela, dziesięć ikon z postaciami proroków (kolejno): Habakuka (Awwakuma), Izajasza, Joela, Jeremiasza, Sofoniasza, Abdiasza, Ezechiela, Amosa, Eliasza, Daniela).

Dla kaplicy św. Doroty w Krakowie przy kościele Ojców Augustianów pw. św. Katarzyny (1972, konserwacja 2006, obecnie w sali przy cerkwi grecko-katolickiej pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Krakowie) malował ikonostas i tabernakulum. Program ikonograficzny ikonostasu obejmował m. in. carskie wrota: Zwiastowanie (Archanioł Gabriel, Najświętsza Maryja Panna), Czterej Ewangeliści (Święty Jan ze Świętym Prochorem na Patmos, Święty Mateusz, Święty Marek, Święty Łukasz), nadto Święty Piotr, Święta Paraskewia (św. Prakseda). Program ikonograficzny tabernakulum (w kształcie cerkwii z kopułą) obejmował m. in. centralnie Zwiastowanie (Archanioł Gabriel, Matka Boża), na tympanonie Krzyż i armae Christi, na ryzalitach symetrycznie postaci 6 świętych. Wykonał także dla ww. krakowskiej grecko-katolickiej kaplicy św. Doroty ikony: Matka Boża (z 1961 lub 1975-76), Chrystus Pantokrator (z 1961), Zejście do OtchłaniAnastasis (z 1965), Święty Mikołaj (1973), Narodzenie Chrystusa (1971), Święty Józef (1975).

Dla grecko-katolickiego klasztoru i cerkwi Ojców Bazylianów pw. Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy w Warszawie wykonał (1975-1976) ikony: Matka Boża Znamienie (tondo do bramy nad furtą klasztorną na elewacji zewnętrznej), nadto płaszczanicę (epitafion, zasłonę liturgiczną) i Krzyż ołtarzowy (ikonę Ukrzyżowania) oraz wcześniejszą Świętą Paraskewię [św. Praksedę] (z 1972).

Dla cerkwi grecko-katolickiej pw. Ofiarowania Najświętszej Bogurodzicy w miejscowości Bajory wykonał (1981-1982) ikonostas (niebieski Archanioł Michał, czerwony Święty Jan ChrzcicielAnioł Pustyni, Matka Boża z Dzięciątkiem [Hodegetria], Chrystus Pantokrator) i Mandylion (obrazy odrzucone, od 1997 znajdują się w kaplicy pw. św. Archanioła Michała w klasztorze Ojców Bazylianów w Węgorzewie).

W cerkwi grecko-katolickiej pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (kościoł gotycki, pierwotnie rzymsko-katolicki, następnie ewangelicki, obecnie grecko-katolicki) w miejscowości Górowo Iławieckie wykonał ikonostas (1883-1984), czerwony Krzyż ołtarzowy (ikonę Ukrzyżowania) i polichromię akrylową bezpośrednio na cegle. Program ikonograficzny ww. ikonostasu (1984) obejmuje następujące ikony (w porządku od prawej do lewej strony ikonostasu, heraldycznie): w zwieńczeniu: Krzyż (ikona Ukrzyżowania z szeregiem scen Pasji), u podnóża Krzyża (mocowana na ikonie Ukrzyżowania) Ostatnia Wieczerza; na szczycie krzyża tondo-ikona Zstąpienia do Otchłani (Anastasis); na szczycie zwieńczenia ikonostasu 6 ikon (tond) Archaniołów w czerwonych panneaux: Gabriel, Sariel, Michał, Rafał (Rafael), Uriel, Warachiel; poniżej ikony Świąt (Praznykow, świąteczne): Boże Narodzenie, Jordan (Chrzest Chrystusa), Przemienienie Pańskie, Wjazd Chrystusa do Jerozolimy, Zmartwychwstanie (w typie Anastasis), Wniebowstąpienie Pańskie; pomiędzy ikonami Praznykow panneuax z motywami abstrakcji geometrycznej; ikony „namistne”: Święty Mikołaj, Bogurodzica z Dzieciątkiem (Matka Boża Tronująca), Chrystus Pantokrator (Nauczający), Podwyższenie Krzyża Świętego, pomiędzy ikonami ‘namistnymi’ 28 ikon mniejszych: Prorocy: Habakuk (Awwakumi), Zachariasz, Daniel, Jeremiasz, Izajasz, Eliasz, Sofoniasz, Jonasz, Ezechiel, Joel, królowie: Król Dawid, Król Salomon, Święci: Św. Jakub Starszy, Św. Bazyli Wielki, Św. Jan Chryzostom (Złotousty), Św. Grzegorz Wielki (Dwojesłow), Św. Apostoł Piotr, Św. Apostoł Filip, Św. Apostoł Tomasz, Św. Apostoł Bartłomiej, Św. Apostoł Jakub Młodszy, Św. Apostoł Andrzej, Św. Apostoł Jakub, Św. Apostoł Jan Teolog, Św. Apostoł [Juda] Tadeusz, Św. Apostoł Szymon, Św. Apostoł Mateusz; ikony na carskich wrotach: Zwiastowanie, tj. Archanioł Gabriel i Najświętsza Maryja Panna Orantka; czterej Ewangeliści: Św. Mateusz, Św. Marek, Św. Łukasz, Św. Jan ze Św. Prochorem; ikona na wrotach dla osób duchownych: Melchizedek, ikona na wrotach diakońskich: Św. Szczepan. Na ceglanej ścianie za ołtarzem – ikony: Chrystus (Mandylion) — ‘obraz nie ręką ludzką uczyniony’ (Spas Nerukotwornyj), Św. Apostoł Piotr; ikony pod oknami: 1) w prezbiterium Św. Jan Chrzciciel, Św. Klement, Św. Efrem Syryjski (Syryjczyk), Św. Grzegorz Cudotwórca, 2) pierwsze okno po prawej od ikonostasu: Św. Włodzimierz, Św. Olga, Św. Antoni Peczerski (Pieczarski), 3) drugie okno po prawej od ikonostasu: Św. Jerzy, Św. Maria Magdalena i Prorok Eliasz i Św. Maria Egipska (Maria Egipcjanka), Święci Kosma i Damian, 4) trzecie okno po prawej od ikonostasu: Św. Dymitr, Św. Jan Damasceński i Św. Grzegorz Palamas, Św. Szymon Nowy Teolog (Symeon Prepodobny), Święci Jozafat i Julian, 5) drugie okno po lewej od ikonostasu: Święte Katarzyna i Barbara, Św. Piatnycia (Piątnica), 6) pierwsze okno po lewej od ikonostasu: Św. Borys, Św. Gleb, Św. Teodozjusz Peczerski (Pieczarski); ikony na balustradzie chóru: Archanioł Gabriel, Najświętsza Maryja Panna, Jezus Chrystus, Św. Jan Chrzciciel, Archanioł Michał; ikona na chórze: Matka Boża Orantka, ikona w przedsionku: Bogurodzica.

Zaprojektował i wykonał polichromię w cerkwi grecko-katolickiej Ojców Redemptorystów (unitów) pw. Zaśnięcia Matki Bożej (Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny) w Lourdes (1984) we Francji. Program ikonograficzny (na granatowym panneaux) obejmuje w Lourdes m. in. polichromie: w prezbiterium centralnie Matka Boża Orantka, poniżej Ojcowie Kościoła (m. in. Święty Bazyli Wielki, Jan Chryzostom [Złotousty] i in.), na ścianach bocznych prezbiterium — przedstawienia 10 świętych (w tym Ojcowie Kościoła); polichromie w kopule na stropie — Chrystus Pantokrator, na ścianach bocznych w kopule cztery przedstawienia świętych. We wnękach bocznych (quasi-transeptu) polichromie figuralne, m. in. na stropie: Archanioł Uriel, prorocy: Aggeusz, Baruch, Izajasz, Malachiasz, na ścianach: Narodzenie Matki Bożej (Święty Joachim i Święta Anna), Zwiastowanie (Archanioł Gabriel i Matka Boża Orantka), Pokłon Magów (Pokłon Królów) – Matka Boża Tronująca, Zaśnięcie Matki Bożej, Święta Olga, Święta Maria Egipcjanka, Święty Włodzimierz, Święty Jerzy, Święci Cyryl i Metody, Chrzest Rusi (scena zbiorowa ze Świętym Włodzimierzem i Świętym Metodym pod Krzyżem i Chrystusem), Święty Grzegorz Palamas i in.

Dla cerkwi grecko-katolickiej pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (1984-89) w krypcie św. Bartłomieja pod kościołem pw. Krzyża Świętego we Wrocławiu wykonał polichromię, wystrój wnętrza (1987), ikonostas; stworzył witraże (1989), nadto dwie ikony: Matka Boża Orantka oraz Święty Jan ChrzcicielAnioł Pustyni i Święty Efrem Syryjczyk (Syryjski). W 1999 ww. ikonostas oraz obie ww. ikony przeniesiono do katedry grecko-katolickiej pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (do dawnego kościoła pw. Świętych Wincentego i Jakuba) we Wrocławiu. Dla ww. grecko-katolickiej katedry pw. Podwyższenia Krzyża Świętego we Wrocławiu wykonał nadto witraże, chorągwie procesyjne oraz dwie ikony — Chrzest Rusi, Święty Józef (1991). Nadto dla dolnego kościoła ww. grecko-katolickiej, wrocławskiej katedry pw. Podwyższenia Krzyża Świętego wykonał witraż Święci Andrzej i Piotr (1996).

Dla cerkwi grecko-katoickiej pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Trzebiatowie wykonał ikonę ołtarzową Matka Boża Znamienie (Nikopoietas) (1986?).

Namalował ikonostas dla kaplicy seminaryjnej pw. św. Jozafata obok kościoła pw. Przemienienia Pańskiego dla grecko-katolickiego Wyższego Seminarium Duchownego w Lublinie (1988-89). Program ikonograficzny: Zwiastowanie NMP i Czterej Ewangeliści, tj. Święty Mateusz, Święty Marek, Święty Łukasz i Święty Jan ze Świętym Prochorem na Patmos (na carskich wrotach), obok ikony namistne: Matka Boża Tronująca, Jezus Chrystus Pantokrator; w zwieńczeniu: Maiestas Domini i Procesja świętych.

Wykonał (z architektem Bogdanem Kotarbą) kompletny wystrój i polichromię w cerkwi grecko-katolickiej pw. Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy w Białym Borze na Pomorzu Zach. (1992-1997). Program ikonograficzny obejmuje m. in. centralne Ukrzyżowanie (Deesis), obok symetrycznie dwie ikony: Matka Boża Tronująca, Jezus Chrystus Pantokrator, nadto wewnątrz kopuły osobna, ścienna polichromia Jezus Chrystus Pantokrator. Na zewnętrznej elewacji cerkwi, na fasadzie Mandylion oraz w połokrągłych zwieńczeniach polichromia dwóch Archaniołów (Michała i Gabriela).

Dla grecko-katolickiej kaplicy pw. Świętych Borysa i Gleba w Krakowie (przy ukraińskiej Fundacji Św. Włodzimierza Chrzciciela Rusi Kijowskiej) wykonał wystrój wnętrza (1993-1995), nadto umieszczono tam jego ikony: Narodzenie Jezusa Chrystusa (z 1982), Chrzest Jezusa Chrystusa (z 1985), Mandylion (1975), Zejście do OtchłaniAnastasis (1995), Narodzenie Najświętszej Maryi Panny (1954), Matka Boża (1975), Zbawiciel (Spas) (1965), Święta Paraskewia (1981), Święty Mikołaj (ok. 1971), Święci Borys i Gleb (1995), Krzyż ołtarzowy – ikona Ukrzyżowania (1995).

Malarstwo religijne. Kościoły rzymskokatolickie. Polichromował (z Witoldem Damasiewiczem) kościół rzymsko-katolicki pw. Imienia Najświętszej Maryi Panny w Olszynach (1956), religijne przedstawienia figuralne zamalowano przy remoncie świątyni (1990); zachowały się tylko malowidła: Apostołowie (pod chórem muzycznym), Zesłanie Ducha Świętego (w niszy ołtarzowej na zewnątrz kościoła).

Wykonał (z Janem Przełomcem i Witoldem Damasiewiczem) polichromie w kościele rzymsko-katolickim pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Zbylitowskiej Górze koło Tarnowa (1956-1957): malowidła w prezbiterium (o tematyce chrystologicznej, pasyjnej) i na łuku tęczowym zamalowano w poł. lat 1990-tych; zachowała się (odnowiona w 1997) polichromia w nawie — 14 stacji Drogi Krzyżowej. Dla ww. kościoła rzymsko-katolickiego w Zbylitowskiej Górze zaprojektował (niezrealizowany) witraż (1964).

Wykonał polichromię prezbiterium (Chrystus Pantokrator) i sklepienia (plafon Matki Bożej i Ojców Kościoła) dla kościoła rzymsko-katolickiego pw. św. Bartłomieja Apostoła w Jerzmanowicach koło Krakowa (1959-1960), ocaloną przed zamalowaniem, zdjętą (ok. 2000), transponowaną przez Katedrę Konserwacji i Restauracji Malowideł Ściennych w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, przeznaczoną wtórnie, po transpozycji, dla kaplicy pw. św. Jana Chrzciciela w Jerzmanowicach.

Dla rzymsko-katolickiego Opactwa Ojców Benedyktynów pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie-Tyńcu stworzył Krzyż ołtarzowy – Ikonę Ukrzyżowania (1962) oraz cztery ikony: dwa Mandyliony, Święty Paweł, Święta Prakseda (1964-65).

Zaprojektował polichromie dla rzymsko-katolickiego kościoła akademickiego w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w Lublinie pw. Świętego Krzyża (1962-63), lecz projektu wystroju nie zrealizowano.

Projektował (niezrealizowaną) polichromię (Ostatnia Wieczerza) dla rzymsko-katolickiego kościoła pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Górze Kalwarii (1963).

Malował w kościele rzymsko-katolickim pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Warszawie-Jelonkach polichromię wapienno-kazeinową bezpośrednio na betonie i cegle (bez tynku) na sklepieniu: Świecznik z Apokalipsy Św. Jana (1965-1966), Anioł i na ścianach w prezbiterium: Wizja proroka Ezechiela (1965-66), Przemienienie Pańskie na Górze Tabor (1965-1966), Ukrzyżowanie, Ostatnia Wieczerza (1965-66), Umywanie nóg (1965-1966), Ecce Homo (1965-1966), Naigrawanie się z Chrystusa (1965-1966). Wykonał malowidła ambony z motywem Czterech Ewangelistów (1966). Wykonał całość malowideł świątyni (1963-1966 [1964-1967], konserwowane w 2001) oraz drewniany Krzyż ołtarzowy (1967 [1964]).

Dla rzymsko-katolickiego kościoła Ojców Redemptorystów pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Krakowie-Podgórzu wykonał mensę ołtarzową ze scenami ze Starego Testamentu malowanymi na podporach (prefiguracje Eucharystii: m. in. Ofiara Izaaka, Pascha, anonimowi Prorocy z mandorlami, Orant [Chrystus]); ołtarz wraz z malowanymi przez artystę Krzyżem liturgicznym i lichtarzami (1965) został przeniesiony (1970) do kaplicy pw. Matki Bożej Wniebowziętej w domu zakonnym Ojców Redemptorystów w Lubaszowej (po 1991 ołtarz z malowidłami podczas remontu uległ całkowitemu zniszczeniu).

Dla klasztoru Ojców Dominikanów pw. Świętej Trójcy w Krakowie (z okazji Tygodnia Ekumenicznego) wykonał (1966) do ikonostasu trzy ikony: Deesis, Matka Boża, Pantokrator i zasłonę liturgiczną (malowaną płaszczanicę, tj. epitafion).

Stworzył (1968) projekt (niezrealizowany) wystroju prezbiterium rzymsko-katolickiego kościoła Ojców Redemptorystów pw. św. Benona w Warszawie; dla ww. benonickiego rzymsko-katolickiego kościoła wykonał (1968) także Krzyż ołtarzowy – ikonę Ukrzyżowania (w latach 1977-1987 krzyż przeniesiono do klasztoru Sióstr Urszulanek w Pniewach koło Poznania, obecnie powrócił do Ojców Redomptorystów do warszawskiego, rzymsko-katolickiego kościoła św. Benona).

Wykonał Mandylion (1972) do tzw. Kaplicy Trzeciego Upadku w Zubrzycy Górnej na polskiej Orawie przy kościele rzymsko-katolickim pw. św. Michała Archanioła.

Dla kościoła rzymsko-katolickiego pw. św. Mikołaja w Witanowicach koło Wadowic wykonał trzy ikony (Święty Mikołaj (z 10 scenami z życia świętego), Mandylion, „murzyńska” Błogosławiona Jadwiga Królowa). Ikony te w 1975 r. zostały zdjęte, w 2005 r. sprzedane lub oddane w depozyt.

Stworzył i wykonał całościowy program ikonograficzny w rzymsko-katolickim kościele pw. Opatrzności Bożej w Wesołej k. Warszawy (polichromia, projekt 1963-1964, realizacja 1975-1976). Według malarskiej koncepcji Jerzego Nowosielskiego, ww. rzymsko-katolicki kościół podzielony został (na wzór wczesnochrześcijański) na 3 strefy kolorystyczne: 1. narteks — strefa Oczyszczenia katechumenów (indygo); 2. nawa — strefa Światła Słowa (jasna); 3. prezbiterium — strefa Ofiary (odcienie czerwieni). Freski w przebiterium (absydzie) w stylu wczesnobizantyńskim: centralnie Matka Boża Orantka [pierwotnie, według zachowanego rysunku, miała to być Matka Boża z Dzieciątkiem (Hodegetria)]; poniżej Orantki w dwóch rzędach: przedstawienia świętych wczesnochrześcijańskich (wg Kanonu Rzymskiego), od prawej (heraldycznie) w górnym rzędzie święte: Święta Agnieszka (Rzymska) [Agnes], Święta Łucja, Święta Anastazja; nad tabernakulum (pod Matką Bożą Orantką) rozbudowana, symboliczna kompozycja zw. Tron przygotowany, grec. Hetoimasija; dalej święci: Święty Stefan (Węgierski), Święci Kosma i Damian; od prawej (heraldycznie) w dolnym rzędzie: Święty Cyprian, Święty Jakub, Święty Piotr, Święty Paweł, Święty Klemens (św. Klemens I, papież). W prezbiterium przed Matką Bożą Orantką namalował i umieścił wielki Krzyż ołtarzowy (ikona Ukrzyżowania), sprawiający wrażenie jakby był podtrzymywany przez rozpostarte ręce Maryi. Do kościoła w Wesołej koło Warszawy namalował ponadto 14 Stacji Drogi Krzyżowej (obrazy sztalugowe, [1977] 1978), ze szkicowymi postaciami, w zredukowanej tonacji tła na wzór hellenistyczny lub surrealistyczny (m. in. Sąd Piłata-Chrystus na śmierć skazany, Pierwszy upadek, Śmierć Chrystusa na krzyżu); pod chórem w narteksie namalował cykl mariologiczny (kolejno:): Zwiastowanie Najświętszej Maryi Pannie, Zaśnięcie Najświetszej Maryi Panny, Narodzenie Jezusa, Ofiarowanie Jezusa w Świątyni, Prorok Izajasz (zapowiadający przyjście Mesjasza), Święty Łukasz Ewangelista (piszący o dzieciństwie Jezusa), Najświętsza Maryja Panna i Apostołowie (Królowa Apostołów, Mater Ecclesiae [Matka Kościoła]), Św. Anna i Św. Joachim (Ofiarowanie Maryi w Świątyni), Ucieczka do Egiptu, Nawiedzenie Św. Elżbiety. Projektował i wykonał (1975-78) całość wystroju wnętrza świątyni rzymsko-katolickiej w Wesołej koło Warszawy, malował kasetony stropowe (motywy abstrakcji geometrycznej z elementami charakterystycznych blików, jak u Teofana Greka), oryginalną posadzkę (geometryczna, nieregularna abstrakcja geometryczna, złożona z kwadratów), sprzęty i szaty liturgiczne (1978) oraz witraże w stylu abstrakcji geometrycznej Pieta Mondriana ([1978]-1979). Dla osobnej kaplicy pw. Opatrzności Bożej w Domu Rekolekcyjnym (Domu Pielgrzyma) przy ww. kościele rzymsko-katolickim pw. Opatrzności Bożej w Warszawie-Wesołej (1988-89) wykonał (wraz z Haliną Onichimiuk-Piękny) polichromię stropową na sklepieniu kolebkowym (motyw abstrakcyjnej mozaiki z figur geometrycznych, w ciepłej tonacji barw, 1987[1988]), nadto polichromie ścienne (1988-89) o tematyce chrystologicznej (kolejno od prawej, heraldycznie, ku ołtarzowi): 1. Zwiastowanie Najświętszej Maryi Pannie, 2. Przemienienie Pańskie na Górze Tabor, 3. Pusty Grób Jezusa (Anioł przy pustym Grobie), 4. Wskrzeszenie Łazarza, 5. Mandylion (1989), 6. Zstąpienie do Otchłani-Anastasis [Zmartwychwstanie Jezusa], 7. Narodzenie Jezusa w Grocie w Betlejem, 8. Ofiarowanie Jezusa w Świątyni, 9. Chrzest Jezusa w Jordanie, (1989).

W kościele rzymsko-katolickim pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny Ojców Franciszkanów-Reformatów w Krakowie-Azorach (1978) malował polichromie na drewnianym panneaux ołtarzowym: Ukrzyżowanie (grupa Deesis), Współcierpienie i Współzbawienie — Najświętsza Maryja Panna z Krzyżem (temat Compassio et Corredemptio Mariae [Współcierpienie Maryi i Współzbawienie przez Maryję]), Złożenie Jezusa do Grobu, Mandylion, Zejście do Otchłani (Anastasis), Wniebowstąpienie-Zesłanie Ducha Świętego (Krzyż i Języki Ognia oraz płonących Serafnów z motywem Mandylionu pośrodku Ognia Bożej Miłości); nadto 14 Stacji Męki Pańskiej (Drogi Krzyżowej-Via Crucis: Sąd Piłata, Niesienie Krzyża, Pierwszy upadek pod Krzyżem, Spotkanie Jezusa z Matką, Szymon Cyrenejczyk, Jezus i Weronika, Drugi upadek pod Krzyżem, Płaczące Niewiasty, Trzeci upadek pod Krzyżem, Obnażenie, Ukrzyżowanie-Przybicie do Krzyża, Śmierć Jezusa na Krzyżu, Zdjęcie z Krzyża, Złożenie do grobu). Oryginalnym tłem dla każdej ze stacji są deski z widocznymi, wyeksponowanymi sękami i słojami, na tle których uwydatniają się ludzkie, geometryzowane, ciemnoskóre postaci biblijne.

Dla kościoła rzymsko-katolickiego pw. św. Franciszka z Asyżu w Izabelinie koło Warszawy projektował (1980) Drogę Krzyżową (niezrealizowaną) oraz wykonał mozaikę Stygmatyzacja Św. Franciszka (zniszczoną w 1991 podczas rozbudowy kościoła).

Malował wspólnie z Haliną Onichimiuk i Jerzym Koterbą kościół rzymsko-katolicki pw. Św. Ducha w Tychach Nowych-Żwakowie na Górmym Śląsku (projekt 1981, realizacja polichromii [1981] 1982 i 1985-87). Program ikonograficzny polichromii obejmował kilkadziesiąt scen ze Starego Testamentu (m. in.: Łono Abrahama, Mojżesz z kamiennymi tablicami Dekalogu, Melchizedek, Dawid, Trójca Święta u Abrahama) i sceny z Nowego Testamentu, m. in.: Matka Boża Orantka z Archaniołami — Niepokalane Poczęcie-Wcielenie Jezusa, Ukrzyżowanie Jezusa (ze św. Janem i Trzema Mariami), Zstąpienie do Otchłani-Anastasis, Mandylion, św. Andrzej i in. Nadto wykonał dla ww. tyskiej świątyni Krzyż ołtarzowy (1986), malowaną ambonę i malowane (w małe tonda) konfesjonały.

Wykonał ikonę Miłosierdzia Bożego dla Papieża Jana Pawła II (1984) do Watykanu.

Projektował (1989) trójdzielny, polowy ołtarz Tysiąclecia Chrztu Rusi Kijowskiej (z motywem Matki Bożej i Świętego Włodzimierza w niszach ołtarzowych), na uroczystość na Jasnej Górze w Częstochowie (ołtarz niezrealizowany).

Namalował Krzyż ołtarzowy, obramienie do tabernakulum (czterej Aniołowie, niebieski, płonący, sześcioskrzydły Serafin, TronyKoła) oraz ikonę Matki Bożej Znamienie (Nikopoietas) dla rzymsko-katolickiej kaplicy pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w klasztorze Sióstr Oblatek Serca Jezusa w Krakowie-Tyńcu (1990). Krzyż, ramę na tabernakulum, ikonę przeniesiono ok. 1999 z kaplicy do sali w klasztorze.

Wykonał jasnożółty Krzyż ołtarzowy dla rzymsko-katolickiego kościoła Ojców Dominikanów pw. św. Dominika w Warszawie na Służewie (1998-99).

Malarstwo religijne. W zakresie malarstwa religijnego w sumie wykonał ponad 70 liturgicznych obrazów-krzyży ołtarzowych (ikon Ukrzyżowania), liczne ikony Matki Boskiej, Chrystusa i świętych dla kościołów rzymsko-katolickich, cerkwi prawosławnych i grecko-katolickich oraz dla osób prywatnych, nadto chorągwie procesyjne, szaty liturgiczne i naczynia liturgiczne. Do obrazów (ikon) o tematyce religijnej, znajdujących się poza cerkwiami czy kościołami (w zbiorach prywatnych), należą w jego dorobku m. in.: Prorocy (1955), Matka Boża z Dzieciątkiem [quasi-Hodegetria] (1957), Święty Serafin z Sarowa (1960), Przemienienie Pańskie (1960), Chrzest Chrystusa (1962), Golgota-Ukrzyżowanie, Święci Męczennicy, Matka Boża, Pantokrator, Święty Jan Klimak (1965), „niebieskie” Ukrzyżowanie-Deesis (1968), Mandylion (1987), Krzyże liturgiczne, m. in.: brązowy (1977), dwa czerwone (1979, 1985), zielony (1993) i in.

Jego malarstwo religijne jest zróżnicowane, kanon programu ikonograficznego ikon (z hermenei-podlinników) traktował dość swobodnie (twórczo). Malarstwo religijne starał się rozwijać w stylu linearystycznego tzw. ‘realizmu eschatologicznego’ (przenikanie rozwiązań hellenistycznych, pompejańskich, fajumskich, bizantyńskich, staroruskich oraz awangardowych, ‘nowoczesnych’ do współczesnych obrazów rel.). Cechą charakterystyczną jego malarstwa religijnego jest linearyzm i operowanie dużymi, płaskimi płaszczyznami koloru, brak perspektywy powietrznej, obecność tzw. perspektywy odwróconej (jak w ikonach), szkicowość, spłaszczony, ograniczony modelunek rąk i twarzy (ciała), brak światłocienia (w obrazach religijnych i świeckich), kontrastowość waloru (ciemne-jasne) i barw (zwł. dopełniających się), nie zawsze — zachowywał w ikonach tradycję liternictwa (greckiego, starocerkiewnosłowiańskiego), wprowadzał napisy ukraińskie, a w obrazach religijnych dla kościołów rzymsko-katolickich rzadko stosował liternictwo łacińskie, na ogół brak napisów przy postaciach osób świętych (w zamian malował atrybuty postaci w formie rozmaitych przedmiotów); w obrazach przeznaczonych dla kościołów rzymsko-katolickich używał także liternictwa starocerkiewnosłowiańskiego (np. w przedstawieniu otwartej księgi trzymanej przez nauczającego Pantokratora). Jego obrazy nawiązujące do ikon wiązano stylistycznie z wpływami różnych szkół ikonopisania, z ikoną wczesnobizantyńską, średniobizantyńską, ikonami z Athos, ikoną halicką, sanocką, sądecką, pskowską, malarstwem Teofana Greka, Nazara Istomina, freskami z Nieriedicy i in.

Malarstwo świeckie. W 1946 malował (z Adamem Hoffmannem i Zofią Gutkowską) na ścianie socrealistyczny fryz figuralny (już nieistniejący) o tematyce robotniczej (robotnicy, hutnicy, murarze, piekarze przy pracy) w lokalu Organizacji Młodzieżowej Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych (OMTUR) w Krakowie (w pałacyku Tyszkiewiczów, fryz zamalowany po 1949). Od I połowy lat 1940-tych. do ostatniej dekady XX w. malował obrazy świeckie, sztalugowe o zróżnicowanej tematyce: obrazy figuratywne (gł. akty kobiece, sceny rodzajowe we wnętrzu), martwe natury, pejzaże oraz obrazy abstrakcyjne. Posługiwał się techniką oleju, tempery, akrylu i in. Jego obrazy figuratywne to gł. zmodernizowany, linearystyczny kryptorealizm, korzystający z dorobku awangardy zachodniej przełomu XIX i XX w. (linearyzmu Paula Gauguina z okresu tahitańskiego, pomysłów kubizmu, surrealizmu, Amadeo Modliglianiego, Maurice’a Utrillo etc.). Nurt abstrakcyjny i figuracyjny rozwijał w swojej twórczości równolegle. W figuracjach od pocz. lat 70. miał tzw. okres obrazów ‘białych i czarnych’ (czarne akty). W pejzażach w latach 70., 80., 90. XX wieku przechodził tzw. ‘okres zielony’ (serie zielono-błękitnych, zgeometryzowanych pejzaży z cerkwiami). Do znanych jego obrazów należą m. in. abstrakcje z okresu „trójkątów” w drugiej połowie lat 1940-tych: Bitwa o Addis-Abebę, Dom gołębi. Do znanych obrazów figuralnych należą m. in: Pływaczki, Gimnastyczki, Dziewczyny na statku, Dziewczyny nad morzem, Wiolonczelista, Próba narzeczeństwa, serie aktów (np. Akt z lustrem, Venus z lustrem, Murzynka na plaży, Bulwar zachodzącego słońca, Muzyka nocą) i półaktów, np. Villa dei Misteri, serie Cerkiewek (Cerkiew, Cerkiewka w górach, Cerkiew karpacka, Cerkiew łemkowska), pejzaże (Tunel w górach, Krajobraz górski, Pejzaż z wizją słońca, Pejzaż zielony z drogą, Pejzaż z koleją, Pejzaż zielony), portrety (Portet z oknem, Portret podwójny, Portet kobiety). Cechy charakterystyczne jego malarstwa świeckiego: figury ludzkie hieratyczne, nieruchome, monumentalne, uproszczone formy, operowanie widoczną kreską (silny linearyzm), operowanie dużymi płaszczyznami jednolitego koloru (kontrastowe zestawienia kolorów) i symbolicznym światłem (blikami, krawędziami światła lub przedmiotami prześwietlonym wewnętrznie w całości), na ogół brak światłocienia, uproszczony modelunek (płaskość, brak bryłowatości, korzystanie z pomysłów kubistycznych), faktura niezróżnicowana, walor kontrastowy, kolorystyka na ogół ciepła, kompozycje symetryczne lub quasi-symetryczne. Jego abstrakcyjne malarstwo świeckie pozostawało m. in. pod wpływem Tadeusza Kantora (abstrakcje z okresu „trójkątów”), Tadeusza Brzozowskiego, Wassilija Kandinskiego, Pieta Mondriana, Kazimierza Malewicza, Juana Grisa i innych. Jego świeckie figuracje (np. płasko malowane formy obwiedzione konturem, wydłużone proporcje postaci ludzkich, prześwietlone powierzchnie koloru) były pod wpływem malarstwa Amadeo Modliglianiego, Maurice’a Utrilla [Maurice’a Valadona], portretów fajumskich, ikony bizantyńsko-ruskiej, Teofana Greka, wczesnej i dojrzałej fazy malarstwa bizantyńskiego. Krytycy dostrzegli także elementy wpływów: koloryzmu (rozjaśnianie tonacji), kubizmu (Fernanda Legéra; demontaż postaci ludzkiej na geometryczne części), surrealizmu (klimat, nastrój, linearyzm), hiperrealizmu (przejaskrawienie odwzorowań ludzkich), taszymu, abstrakcyjnego ekspresjonizmu (np. Mark Rothko [Marcus Rothkowitz] – szerokie płaszczyny jednolitego koloru), sztuki naiwnej (Henri Rousseau zw. Celnikiem, linearyzm, jaskrawość kolorów), Tadeusza Makowskiego, Leonida Uspienskiego, Paula Klee, Henri Matisse’a, neobizantynizmu ukraińskiego pierwszej połowy XX w. (Wasyla Diadyniuka). Eklektyczne formy i synkretyczny styl, otwarty na różnorodne wpływy służyły Jerzemu Nowosielskiemu do tworzenia „systemu” konwencji malarskiej, łączącej figurację z abstrakcją i różne style, co miało zastosowanie zarówno w jego malarstwie świeckim i religijnym (‘realizm eschatoligiczny’).

Poza malarstwem stworzył także setki rysunków, serigrafie i in., ilustrował Szkice o miłości Jose Ortegi i Gasseta (1989), tom poezji pt. Chwila Bernarda Sztajnerta (1960). Jego rysunki odznaczają się wyraźną, geometryzującą kreską, kompozycje oszczędne, ale zagęszczone (horror vacui). Linearyzm służy syntetyzmowi geometrycznemu ujęć postaci figuralnych (np. ludzkich, akty kobiece) lub figur abstrakcyjnych. Tworzył rysunki także o tematyce religijnej — na jednym z rysunków przedstawił Trójcę Świętą jako trzy przenikające się nawzajem twarze Jezusa Chrystusa obok siebie (potrójny Mandylion), inaczej, niż w Trójcy Św. A. Rublowa.

                Wystawy malarskie. W latach 1945-1949 i od 1954 do dziś jego obrazy (gł. świeckie) eksponowano na kilkuset (zbiorowych lub indywidualnych) wystawach w Polsce i za granicą. W Polsce m. in. wystawiał oficjalnie na I, II i III Wystawie Sztuki Nowoczesnej (1948/1949, 1957 i 1959) i in. W latach 80. wystawiał obrazy także na (nieoficjalnych) ekspozycjach kultury niezależnej w instytucjach Kościoła Rzymsko-Katolickiego (Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, 1985 i 1986, Muzeum Diecezjalne w Płocku 1986, w Galerii Sztuki Sceny Plastycznej KUL w 1988, w krużgankach klasztoru pw. św. Trójcy Ojców Dominikanów w Krakowie, 1988). W 2003 r. w Warszawie odbyła się retrospektywna wystawa gromadząca ok. 600 dzieł J. Nowosielskiego.

Za granicą m. in. wystawiał w The Kosciuszko Foundation House w Nowym Jorku (Polish Art Today, II 1948) w United Nations Club w Waszyngtonie (VII 1948), na 28 Biennale w Wenecji (1956), V Biennale w São Paulo (1959) i wielu in. Za granicą wystawiał w nast. krajach: Austria (Graz 1984, Wiedeń 1960, 1974, 1980), Brazylia (São Paulo, 1959), Bułgaria (Sofia 1976), Czechosłowacja (Bratysława 1958, 1964; Brno 1966; České Budéjovice 1948; Karlove Vary 1948; Praha 1948, 1958, 1966, 1967, 1984), Dania (Kopenhaga 1959, 1967, 1979), Egipt (Aleksandria 1959; Kair 1959, 1964, 1965), Finlandia (Hameenlinna 1980; Helsinki 1967, 1980; Pori 1980), Francja (Lyon 1979; Nancy 1967; Paryż 1961, 1969, 1977, 1979, 1983, 1990), Grecja (Ateny 1979), Hiszpania (Barcelona 1980; Madryt 1977, 1980), Holandia (Amsterdam 1959, 1990), Indie (New Delhi 1960, 1978), Irak (Bagdad 1959, 1977), Iran (Teheran 1968, 1977), Izrael (Tel Aviv 1965), Japonia (Tokio 1965, 1972, 1974), Jugosławia (Lubljana 1957; Sarajewo 1979; Skopje, 1957, 1966, 1979; Titograd 1979; Zagrzeb 1957), Kanada (Toronto 1962), Kuba (Hawana 1967, 1978), Liban (1964), Meksyk (Mexico City 1966); Mongolia (Ułan Bator), Niemcy [NRD lub RFN] (Augsburg 1978; Berlin 1958, 1966, 1969, 1979; Bochum 1964; Darmstadt 1980; Drezno 1980; Düsseldorf 1976; Essen 1962; Lipsk 1958, 1979; 1987), Norwegia (Oslo 1961, 1976), Portugalia (Lizbona 1976; Porto 1976); Rumunia (Bukareszt 1966, 1972, 1984), San Marino (1965), Syria (Damaszek 1959, 1965), Szwajcaria (1959), Szwecja (Göteborg 1984; Karlskrone 1978; Malmö 1973, 1984; Skaraborg 1978; Sztokholm 1966, 1976, 1978, 1979; Umea 1970; Uppsala 1965), Turcja (1964), USA (Baltimore 1974; Chicago 1961, 1962; Nowy Jork 1960, 1961, 1967; Waszyngton 1965), Wenezuela (Caracas 1974), Węgry (Budapeszt 1972, 1977, 1979), Wielka Brytania (Billingham 1974; Edynburg 1972; Hastings 1974; Londyn 1963, 1965, 1974, 1979, 1987; Mansfields 1974; Middlesbrough 1974, 1987; Scarborough 1974), Włochy (Mediolan 1969, Neapol 1986, Wenecja, 1956, 1959), Związek Sowiecki (Moskwa 1977/78, 1984; Kijów 1989, Lwów 1990) i in. Jego obrazy znajdują się m. in. w Muzeum Narodowym w Krakowie, Warszawie i Wrocławiu, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Śląskim w Katowicach, Muzeum Górnośląskim w Bytomiu, Muzeum im. L. Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, Muzeum Archidiecezjalnym w Warszawie, Muzeum Miejskim w Skopje i Muzeum Narodowym w Pradze, nadto w kolekcjach prywatnych w Polsce i za granicą.

                Scenografie. W 1950 projektował kostiumy, lalki-kukiełki i scenografie (np. do przedstawienia Krzesiwo, wg J. Ch. Andersena, 1959) dla teatrów lalkowych w Łodzi (teatry: Pinokio, Arlekin), Bielsku (Teatr Banialuka) i Gdańsku. Projektował scenografię do sztuk w reżyserii Helmuta Kajzara: Antygona Sofoklesa — dwukrotnie; różne realizacje: Teatr Polski we Wrocławiu 1971 (scenografia i kostiumy), Teatr Powszechny w Warszawie 1982 (tylko scenografia), Sędziowie Stanisława Wyspiańskiego — Teatr Studio w Warszawie, 1972 (scenografia i kostiumy).

Publikacje. Jako publicysta, eseista, popularyzator kultury debiutował w 1949 w „Przeglądzie Artystycznym” cyklem artykułów dotyczącym. sztuki. Opublikował kilkadziesiąt artykułów i udzielił ponad stu wywiadów (m. in. wywiady lub artykuły: w „Brulionie”, „Dialogu”, „Dzienniku Polskim”, „Echu Krakowa”, „Expressie Ilustrowanym”, „Gazecie Południowej”, „Gazecie Wyborczej”, „Katoliku”, „Kierunkach”, „Kontekstach”, „Krakowskim Kurierze Konferencyjnym”, „Kresach”, „Kronice”, „Kulturze” [W-wa], „Literaturze”, „Literaturze na Świecie”, „Magazynie. Kwartalniku Artystycznym” „Myśli Społecznej”, „Na Przykład”, „Nadodrzu”, „Novum”, „Odgłosach”, „Odrze”, „Opcjach”, „Polityce”, „Polsce”, „Poznańskim Informatorze Kulturalnym, Sportowym i Ekonomicznym IKS” „Projekcie”, „Przeglądzie Artystycznym”, „Przeglądzie Kulturalnym”, „Przegladzie Prawosławnym”, „Przekroju”, „Przewodniku Katolickim”, „Radarze”, „Razem”, „Res Publice”, „Res Publice Nowej”, „Rzeczypospolitej” „Słowie Powszechnym”, „Teatrze Lalek”, „Twórczości”, „Tygodniku Gdańsk”, „Tygodniku Literackim”, „Tygodniku Podlaskim”, „Tygodniku Powszechnym”, „W Drodze”, „Wiadomościach Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego” „Współczesności”, „Znaku”, „Życiu i Myśli”, „Życiu Warszawy”).

Do jego gł. artykułów o tematyce kulturowo-religijnej należą np.: Na marginesie wystawy sztuki religijnej w Łodzi („Tygodnik Powszechny”, 12: 1958, nr 12 (478), s. 6), Uwagi o roli malarstwa w Kościele Wschodnim („Znak”, 11: 1959, nr 10 (64), s. 1312-1328), Mistagogia malowanego wyobrażenia Ukrzyżowania Pańskiego („Znak”, 16: 1964, nr 12 (126), s. 1483-1485), Ucieczka na pustynię. Próby opisania ukrytej świadomości monachizmu prawosławnego („Znak”, 20: 1966, nr 4 (142), s. 405-418), Paradoks pojednania katolicko-prawosławnego („Tygodnik Powszechny”, 20: 1966, nr 4 (887), s. 5), Między Kaabą a Parthenonem („Znak”, 22: 1968, nr 7 (169), s. 897-902), Nadrealizm i chłystowie („Znak”, 23: 1969, nr 7/8 (181/182, s. 854-859), Problem ikony („Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego”, 1: 1971, nr 3 (3), s. 23-30), Inność prawosławia („Znak”, 31: 1979, nr 1-2 (295/296), s. 46-59), Wstęp [w:] Paweł A. Florenski, Ikonostas i inne szkice, (wyd. 1 1981, wyd. 2 1984, s. 5-8), Athos („Projekt”, 27: 1983, nr 1 (150), s. 24-33), Ławra Poczajewska („Twórczość”, 40: 1984, nr 12 (469), s. 71-74), Sztuka jest darem niebios… (kilka refleksji o sytuacji sztuki w świecie współczesnym [w:] o. Grigorij Krug, Myśli o ikonie, przełoż. Roman Mazurkiewicz, Białystok 1991, s. 93-98), Innego końca świata nie będzie. Notatki („Znak”, 1994, nr 7), Polemika z ks. Juliuszem Turowiczem (publ. [w:] Notatki. Część druga. Jerzy Nowosielski, Kraków 2000 [polemika z artykułem: ks. Juliusz Turowicz, Sztuka a religia, „Tygodnik Powszechny”, 1958, nr 23]).

Do rozproszonych, głównie wywiadów (wypowiedzi J. Nowosielskiego) koncentrujących się na sprawach kultury, religii i sztuki religijnej m. in. należą: Od sztuki bizantyńskiej do nowoczesnego malarstwa religijnego („Słowo Powszechne”, 20: 1967, nr 305/307, s. 7), Piękno i teologia („Za i Przeciw”, 13: 1969, nr 29 (644), s. 12), Tradycje maryjne prawosławia („Za i Przeciw”, 15: 1971, nr 19 (737), s. 24), Być prawdziwiej niż w rzeczywistości ([rozm. W. Stróżewski] „Tygodnik Powszechny”, 27: 1973, nr 11 (1260), s. 1 i 6), Ikona i sztuka a świat współczesny („Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego”, r. 5: 1975, nr 1-2, s. 48-67), Źródło odwagi artystycznej. Biblia w moim życiu („Kierunki”, 23: 1978, nr 2 (1125), s. 4), Ocalenie w ikonie ([w:] Księga o nagrodzie imienia Włodzimierza Pietrzaka (1948-1972), red. Z Lichniak, Warszawa 1978, s. 235-236), Mistrz współczesnej ikony. Rozmowy z laureatami im. Brata Alberta („Za i Przeciw”, 1978, nr 1), Moja wizja Kościoła ([rozmawiał ks. Henryk Paprocki], „Novum”, 21: 1979, nr 12, s. 45-59), Kościół i ikona („Znak”, 32: 1980, nr 1 (307), s. 11-28), Ikona i eschatologia („Znak”, 32: 1980, nr 4 (310), s. 512-522), Kobieta w ikonie („Znak”, 32: 1980, nr 10 (316), s. 1229-1246), Czas historyczny i przeczucie metahistorii w refleksji eklezjologicznej prawosławia („Novum”, 22: 1980, nr 12, s. 110-121), Teologia Chwały („Myśl Społeczna”, 16: 1980, nr 40 (824), s.4-5), Bizancjum i Zachód („Literatura na Świecie”, 10: 1980, nr 12 [116]), Obraz i Objawienie ([rozmawiał ks. Henryk Paprocki] „Novum”, 23: 1981, nr 1/2, s. 82-96), Dostojewski dzisiaj („Znak”, 33: 1981, nr 1/2), Droga do ikony („Kierunki”, 1981, nr 22), Symbolika i ikona („Znak”, 34: 1982, nr 3 (328), s. 103-117), Teologia i ikona („Znak”, 34: 1982, nr 12 (337), s. 1543-1561), Świadomość ikony („Literatura”, 2: 1983, nr 6, s. 32-34), Sacrum w sztuce („Radar”, 35: 1984, nr 28 (495), s. 10-13), Ikona Zejścia do Piekła („Tygodnik Podlaski”, 1: 1984, nr 3 (3), s. 5 i 9), O własnej twórczości. Wokół ikony ([w:] Ikona. Symbol i wyobrażenie, Warszawa 1984, s. 145-154), Najwięcej nauczyłem się od ikony („Za i Przeciw”, 30: 1986, nr 13/14 (1508/1509), s. 24-25), Biblia bogatych („Katolik”, 1987, nr 1 (230), s. 6), Ze Wschodu… (Ekumenizm czy coś więcej?) („Twórczość”, 43: 1987, nr 11 (504), nr 91-95), O religii i Kościołach („Res Publica”, 2: 1988, nr 3 (9), s. 95-101), O naszych braciach mniejszych („Literatura na Świecie”, 19: 1989, nr 4 (213), s. 266-277), Między sacrum a profanum („Przekrój”, 45: 1989, nr 2285, s. 18-19), Głos w dyskusji ([w:] Sacrum i sztuka, Kraków 1989, s. 121, 156, 157-158. 208), Sentencje ([w:] Sentencje Kościoła Wschodniego, Warszawa 1990, s. 25-30), Podwójne męczeństwo unitów („Tygodnik Literacki”, 2: 1991, nr 3 (17), s. 1 i 9), Jestem wielkim grzesznikiem…? („Tygodnik Małopolska”, 3: 1991, nr 15 (70), s. 1 i 10), O prawosławiu („Nowe Książki”, 43: 1991, nr 11/12, s. 3-5), Brewerie rzymskie („Tygodnik Powszechny”, 1993, nr 10), „Do dziś pozostałem mnichem” („Gazeta Wyborcza”, 1993, nr 18), Moja miłość Poczajów („Przekrój”, 1993, nr 35), „Rozrzuciłem kawałki siebie do wód Gangesu” („Odra”, 1993, nr 7/8), Moralny aspekt sztuki („Nowe Książki”, 1994, nr 8), Religia jest rzeczą bardzo niebezpieczną („Brulion”, 1995, nr 2, 146-156), Między Krakowem a Poczajowem ([w:] A. Radziukiewicz, M. Bołtryk, Precz z mnichami, Białystok 1995), Poprawki do biografii oraz nieco osobistych wspomnień („Konteksty”, 1996, nr 3/4, s. 26-29), Polak może się świetnie modlić po starosłowiańsku [O języku modlitwy] („Przegląd Prawosławny”, 1996, nr 6), Apokalipsa i nadzieja („Rzeczpospolita”, 1996, nr 197), Ortodoksja żywiąca się herezją („Res Publica Nowa”, 1997, nr 3), Piekło jest bliżej („Tygodnik Powszechny”, 1997, nr 21), Idzie ku złemu („Polityka”, 1997, nr 18), Z Jerzym Nowosielskim o diable ([w:] Rozmowy na koniec wieku, t. 1, Kraków 1997), Aniołowie to byty subtelne. O aniołach, bytach subtelnych („Przewodnik Katolicki”, 1998, nr 27), Mówi Jerzy Nowosielski: Jestem grzesznikiem, ale się tym nie chwalę („Przekrój”, 1998, nr 11), Sztuka jest zawsze sztuką końca świata („Kresy”, 1998, nr 4, s. 133-140), Od współczesności do ikony („Opcje”, 1998, nr 4), Czy Bóg się wycofał? („Gazeta Wyborcza”, 1998, nr 86), „Bóg od dawna wie, co jest nam winien” ([w:] R. Kalicki, Dziennik tajemny, Kraków 2000), Wokół „Żywota protopopa Awwakuma” („Konteksty”, 2001, nr 1/4, s. 331-345). Wydano 3 popularyzatorskie książki z wypowiedziami J. Nowosielskiego dotyczącymi sztuki (głównie ikony), teologii (prawosławia), filozofii i historiozofii (zwłaszcza rosyjskiej) i wątków autobiograficznych, dające wyraz facynacji zwłaszcza rosyjską teologią ikony XX w. Wywiady z J. Nowosielskim zebrano częściowo w Wokół ikony. Rozmowy z Jerzym Nowosielskim (Warszawa 1985), Mój Chrystus: rozmowy z Jerzym Nowosielskim (Białystok 1993). Teksty J. Nowosielskiego częściowo zebrano w książce Inność prawosławia, (wyd. 1: 1991, wyd. 2: 1998 z przedmową ks. Henryka Paprockiego). Wybór cytatów z jego wypowiedzi zamieszczono w książce Prorok na skale. Myśli Jerzego Nowosielskiego (Kraków 2007).

Wybrane, charakterystyczne koncepcje teoretyczne. W poglądach[4] na temat ikony i prawosławia Jerzy Nowosielski (Heorhij Kyprijan Novosilśkyj), pozostawał pod wpływem prawosławnych autorów rosyjskich, teologów ikony, filozofów (zwł. modernizmu rosyjskiego końca XIX w. i pocz. XX w.), m. in. recepcja: Nikołaja Bierdiajewa, Sergiusza Bułgakowa, Fiodora Dostojewskiego, Pawła Florenskiego, Wassilija Rozanowa, Włodimira Sołowiowa (zwł. sofiologia, kwestia Antychrysta), Lwa Szestowa, a także późniejszych: Paula Evdokimova, o. Grigorija Kruga, Nikołaja Zernova, polskiego teologa prawosławnego ks. Jerzego Klingera. Przyjmował sofiologię od Włodimira Sołowiowa, Pawła Florenskiego i Sergiusza Bułgakowa. Koncepcje Nowosielskiego były eklektyczne, m. in. korzystał on z wątków masońskich (np. Królestwo sztuki J. A. Schneiderfrankena zw. Bô Yin Râ), gnostyków, antropozofii, teozofii, okultyzmu, ezoteryzmu, tantryzmu (buddyzmu) i hinduizmu oraz antyreligijnych koncepcji surrealistycznych (André Bretona).

W kosmogonii J. Nowosielski był katastrofistą, tj. głosił teorię kilku ‘katastrof kosmicznych’, którymi są: 1) upadek aniołów (‘bytów subtelnych’), 2) upadek człowieka (grzech pierworodny w raju), z obydwu tych katastrof ocala Chrystus Zmartwychwstały, będący poza religiami (a nie Kościoł), wskutek powszechnej apokatastazy, odnowienia, 3) katastrofa Męki i śmierci Boga-Człowieka, Jezusa Chrystusa na Krzyżu (przezwyciężona Zmartwychwstaniem), 4) eschatologiczna katastrofa końca świata (dla całego bytu), od której ocalenie przynosi Chrystus (stojący poza religiami). Prócz katastrof kosmicznych, według J. Nowosielskiego, istnieją katastrofy indywidualne (cierpienie-kenoza, starzenie się, umieranie, śmierć każdego człowieka) oraz katastrofy zbiorowe (koniec świata), z których wybawia Chrystus po końcu świata (paruzja). Przejął od neoplatończyków koncepcję tzw. ‘bytów subtelnych’ (aniołów i demonów). Jego zdaniem, aniołowie przeżywają piekło; ofiara aniołów (bytów subtelnych) jest ich współudziałem w ofierze Chrystusa.

Koncepcje sztuki. Od lat 1960-tych przyjmował Platońską, maniczną (antyrozumową) teorię sztuki oraz wynikającą stąd maniczną koncepcję artysty-proroka (artysty-jurodiwego) i szereg innych poglądów z gruntu postplatońskich i neoplatońskich. Sztuka (malarstwo religijne i świeckie) ma pomóc w antycypacji rzeczywistości eschatologicznej (rzeczywistości duchowej, przemienionej przez idee-prototypy). Polemizował z katolicyzmem, np. w zakresie koncepcji sztuki przedkładał prawosławną ikonę (uzasadnioną teologią ikony) nad ilustracyjny obraz religijny (i jego uzasadnienie teoretyczne). Twierdził, że theosis (przebóstwienie) ciała ludzkiego (uduchowienie cielesności) dokonuje się nie tylko w ikonie, ale także w malarstwie świeckim, dlatego zaliczał akty do ikon. Wierzył, że sztuka ikon zło rzeczywistości (piekło bytu) przemieni w piękno i dobro ostateczne. Głosił (jak W. Sołowiow), że pojawienie się osobowego zła w sztuce znamionuje nadejście czasów Antychrysta. Przyczynę istnienia wszelkiej sztuki widział w Duchu Świętym. Jednocześnie (wbrew temu twierdzeniu) pisał, że cała prawdziwa sztuka jest ikoną, nawet jeśli jest ikoną diabła (jeśli ma genezę szatańską). Twierdził, że sztuka zbawia piekło oraz, że „sztuka nas zbawi” (za F. Dostojewskim, który pisał w Idiocie, że piękno zbawi świat). Jego poglądy na sztukę są wzajemnie sprzeczne ze sobą (irracjonalizm). Zarzucał katolikom współczesnym sobie brak własnej teorii sztuki. Wskazywał na sztukę jako na narzędzie ewangelizacji (zamiast użycia słowa, zamiast rozumnego dyskursu – należy używać obrazu, ikony). Stawiał kwestię sztuki alternatywnie: albo sztuka przekazuje sprawy duchowe (jest dobrą sztuką), albo nie jest sztuką wcale (jako zła sztuka), także w Kościele. Uważał obrazoburstwo sztuki nowoczesnej (zwłaszcza abstrakcyjnej) za działanie negatywnych sił anielskich (wpływ demoniczny, dążący do zniszczenia obrazu boskiego w obrazie ludzkim). Według niego, ikona ma chronić obraz boski w obrazie ludzkim. Walczył z dydaktyzmem malarstwa, negował sztukę powstałą przy użyciu rozumu (wynikającą z racjonalizmu). Uznawał każdy, indywidualny talent artysty za dar Boga (woluntaryzm), stąd uznawał wolność artysty za pochodną absolutnej wolności Boga. Mimo, że sam głosił zasady ogólne nt. sztuki (np. teorii ikony), twierdził, że nie istnieje ogólna teoria malarstwa, skoro istnieją tylko dzieła konkretnych artystów (indywidualizm, irracjonalizm); choć sam był akademikiem i wypromował ponad 50-ciu dyplomowanych malarzy, pisał, że dyplomowanie artystów jest nieporozumieniem (antyakademizm). Uważał liturgię chrześcijańską za transformację teatru antycznego i za rodzaj (świętego) cyrku. Świątynię (kościół) uważał za krąg „magiczno-sakralny”. Zauważał brzydotę w Kościele i w formach kultu, stąd wyciągał wniosek o bliskim końcu świata, bo koniec sztuki (brzydota w świątyni), według niego, zapowiada koniec świata. Głosił, że sztuka, poza ikoną, nie istnieje, a ikona to, w jego opinii, „dalsze zaawansowanie magii”. Sztukę nazywał epifanią Tajemnicy. Uznawał Kościół Prawosławny i Katolicki za równoprawnych dziedziców (teologii) ikony, lecz prawosławie uznał za mające bardziej rozwinięte działanie sztuką na wiernych, niż katolicyzm.

Antykatolicyzm. Kwestionował prymat papiestwa w chrześcijaństwie; choć uważał, że Papież-katolik i wierny-prawosławny wierzą w to samo, to jednocześnie jednak negował istnienie czyśćca (antypurgatoryzm), uznając tylko niebo albo piekło; uważał grekokatolicyzm za „zepsute prawosławie”, uważał potrydencką duchowość rzymskokatolicką w Polsce za „kalectwo kultury” narodu polskiego (ubolewał, że Polska jest kształtoana „jednostronnie przez potrydencką mentalność rzymskokatolicką”). Przejął niektóre elementy antymoralistycznej i antychrześcijańskiej ideologii psychoanalizy (Zygmunta Freuda, Carla Gustava Junga), np. twierdził, że kult Matki Bożej w Kościele jest wyrazem ukrytego erotyzmu świadomości chrześcijańskiej. Twierdził, że jego świeckie akty malarskie zawierają „teologię ciała”, która mówi „o podobnych sprawach, jak te, które Papież głosi słowem”. Zarzucał św. Pawłowi istotny brak, tj. zagubienie wątku ‘Erosa’ (odrzucenie erotyczności jako cechy kondycji ludzkiej). Pisał, że Kościół nie może przyjąć objawienia o Miłosierdziu Bożym, bo jest ono antypedagogiczne, stąd zamiast rzymsko-katolickiego wezwania: „Jezu, ufam Tobie”, proponował własne, antychrześcijańskie: „Chryste, wspomóż moją niewiarę”. Uważał liturgię Kościoła Katolickiego za amorficzną akcję w stanie kryzysu. Zarzucał Kościołowi Rzymsko-katolickiemu błąd w tłumaczeniu Kyrie eleison (powinno być: „Panie, zmiłuj się”, bez „nad nami”), bo chodzi o zmiłowanie się nie tylko nad człowiekiem, ale nad całym światem. Postulował zmianę stosunku Kościoła Rzymsko-katolickiego do zwierząt (pragnął przyjęcia koncepcji hinduizmu przez Kościół Katolicki w tym zakresie). Przeżycia mistyczne Doktorów Kościoła, tj. mistyków (św. Jana od Krzyża i św. Teresy z Avila) uważał za przykład wynaturzenia. Był przeciwnikiem nauczania religii w szkole (postulował skasowanie nauki religii w szkolnictwie na rzecz nauczania podczas obrzędów w świątyni, na wzór prawosławia lub na wzór zwyczajów z okresu PRL). Twierdził, że Kościół (gł. Rzymsko-katolicki) jako Urząd (Nauczycielski) to coś monstrualnego, bo prawdziwym Kościołem są tylko żywi ludzie (wierni, a nie hierarchia). Uważał Kościół za instytucję starotestamentową (bo Nowy Testemant jest wydarzeniem duchowym-przeżyciem zmartwychwstania, a nie instytucją). Uznawał (każdą) ortodoksję chrześcijańską za z gruntu złą, bo twierdził, że każdy człowiek o żywej intuicji religijnej ma być jednocześnie społecznie ortodoksem, a indywidualnie (prywatnie) – heretykiem. Popierał pelagianizm w wychowaniu wiernych. Głosił, że prawdziwa miłość człowieka do Boga jest erotyczna. Uważał Polskę za kraj niereligijny, a pobożność Polaków za powierzchowną. Zauważał oschłość w życiu liturgicznym Kościoła Katolickiego, dominację moralistyki, etyki nad kultem Tajemnicy (mistagogią). Uważał naród polski za kaleki, wskutek wyznaczenia Polski przez kontrreformację za przedmurze chrześcijaństwa, choć to Rosja (a nie Polska), wedlug J. Nowosielskiego, była tym przedmurzem.

Antychrystianizm. Wskazywał na to, że Ewangelia jest pełna sprzeczności. Kwestionował historyczność Chrystusa, wskazując na ideę Chrystusa jako na ważniejszą od rzeczywistego istnienia samego Chrystusa; zarzucał Bogu Ojcu (Jahwe), że cały czas milczy. W okresie późnym głosił poglądy gnostyckie (heterodoksyjne w stosunku do prawosławia), później (zwł. w latach 80. i 90. XX w.) w stosunku do chrześcijaństwa w ogóle; np. uważał, że reinkarnacja jest realną rzeczywistością obok rzeczywistości zmartwychwstania; nie miał nic przeciw reinkranacji, uznawał ją za fakt; przyjmował istnienie mechanizmu karmy, którą utożsamiał z piekłem; oddzielał Chrystusa od chrześcijaństwa (głosił jednocześnie sprzeczne koncepcje: Extra ecclesiam nulla salus oraz: Chrystus tak, Kościół – nie); sprzeciwiał się dogmatom chrystologicznym, bo Chrystus jest poza dogmatami; uznawał, że Kościół nie przyswoił sobie Chrystusa; twierdził, że przyjąć Chrystusa nie oznacza wcale być chrześcijaninem; uznawał, że chrześcijaństwo jest uboczną wartością przyjęcia Chrystusa; twierdził, że wyznawcy hinduizmu (wierzący w prawa karmy) są na równi z chrześcijanami postawieni wobec Chrystusa; uznawał Krysznę za autentyczną teofanię (objawienie Boga); twierdził, że Hindusi przyjęli już Chrystusa jako Bodhisatwę oraz, że w prawosławiu czci się Buddę pod postacią ‘hinduskiego królewicza’ św. Jozafata Prekrasnego. Od lat 80. głosił (liberalizm religijny, indywidualizm) konieczność zbudowania całkowicie nowej, prywatnej religii, która zastąpi dotychczasowe chrześcijaństwo (synkretyzm religijny, New Age): „potrzeba nam nowej religii (…) Chrystus w moim wnętrzu podyktuje mi, jaka to ma być religia”. Według Nowosielskiego, „impuls chrystologiczny” unieważnia wszystkie religie (lącznie z chrześcijaństwem), stąd wnosił, żeby chrześcijaństwo (prawosławie, katolicyzm, protestantyzm) otwarło się na religie Wschodu (hinduizm, buddyzm), bo chrześcijaństwo jako religia jest ograniczone (nieuniwersalne) i nie jest samowystarczalne; postulował przejąć z hinduizmu etykę, antropologię (np. ciała ‘astralne’ [duchowe] etc.), a dopiero po asymilacji hinduizmu, chrześcijaństwo, według jego opinii, ma stać się „religią uniwersalną”. Uważał, że (pan)ekumenizm powinien zasymilować istotne wartości wielkich religii światowych, twierdził, że Chrystus wcielił się nie tylko w ludzkie ciało, ale i „we wszystkie byty kosmiczne”, także w zwierzęta (co jest ideą inkarnacji niechrześcijańskiej, teozofią). Twierdził, że w zwierzęta wcielają się aniołowie (inteligencje kosmiczne, byty subtelne), którzy przez swoje wcielenie cierpią duchowo (zookenoza). Jednym z przejawów wpływu religii wschodnich była idea inkarnacyjnej zookenozy (cierpienia aniołów w zwierzątach), apokatastazy zwierząt i całego bytu (łącznie z szatanem). Głosił, że cała religia chrześcijańska (prawosławie, katatolicyzm, protestantyzm) ma haniebny stosunek do zwierząt (brak wrażliwości na cierpienia zwierząt i współcierpienia ze światem, traktowanie zwierząt jako produktu uboju, usunięcie aspektu religijnego ze śmierci zwierzęcia; w tym widział tragedię gatunku ludzkiego).           Jego poglądy religijne stopniowo ulegały radykalizacji ku heterodoksji, gnozie, manicheizmowi, okultyzmowi (i ezoteryzmowi), teozofii, antropozofii, aż do przekroczenia granic religii (transgresji). Twierdził, że wszystkie religie są zbrodnicze, bo wprowadzały zbrodnię do sacrum (także religie abrahamiczne, tj. judaizm, chrześcijaństwo, islam). Uważał składanie ludzi siebie na ofiarę (ofiary z siebie samych) dla bóstw za moralne, natomiast składanie ofiar ze zwierząt (dla bóstw) uznał za niemoralne (redukcjonistyczny ekologizm).

Całość jego poglądów jest eklektyczna, w istotnych punktach jest wzajemnie sprzeczna (np. jednoczesne istnienie zmartwychwstania i reinkarnacji), co wynika z przyjęcia uczuciowego intuicjonizmu, neoplatonizmu, irracjonalizmu jako podstawy wyjaśniania świata (odrzucenie rozumu i realizmu Arystotelesowskiego i Tomaszowego), otwarcie deklarował się jako spirytualista. Wierzył w „nowy humanizm” (o genezie z „prometeizmu”), uważał każdą religię za patologiczną, co sytuuje jego poglądy w nurcie New Age.

Antymoralizm. Występował przeciw etyce; twierdził, że etyka jest oszukiwaniem samego siebie; kwestionował istnienie pozytywnego prawa naturalnego, na którym budowano zachodnią teologię, lecz tylko, z istoty swej infernalne, prawo natury. Jego poglądy były antypedagogiczne (liberalizm), zarzucał moralistom (np. wychowawcom młodzieży) nieuświadomiony sadyzm. Twierdził, że etyka, pragnąc porządku w życiu duchowym, poprzez pedagogizm zniszczy wzrost duchowy społeczności. Zarzucał Kościołowi, że zajmuje się powierzchowną dydaktyką, a nie mistagogią. Twierdził, że erotyczność (Eros) stoi ponad etyką, redukcjonistycznie gloryfikiwał seks jako pozytywny duchowo. Zarzucił chrześcijaństwu amoralność w odniesieniu do erotyczności (Erosa), bo uważał, jak Grecy, że dobro (miłość) ma integralnie cztery aspekty: agape, eros, filia, stergethon. Zarzucał chrześcijaństwu, że Erosa odsunęło od Agape (Miłosierdzia); twierdził, że Eros jest święty; określał siebie jako erotomana („Jestem erotomanem”). Stąd wzięła się jego redukcjonistyczna (feministyczna) antropologia, gdy głosił, że prawdziwy człowiek to tylko kobieta (bo kobieta to cały człowiek, a mężczyzna jest, według J. Nowosielskiego, człowiekiem niepełnym). Potępienie Erosa w chrześcijaństwie (traktowanie erotyczności za grzech) uważał jako karę dla ekspiacji za fakt krwiożerczego zabijania zwierząt.

Gnostycyzm, manicheizm, infernalizm. J. Nowosielski uważał że świat jest piekłem (infernalizm), i że materia jest z istoty samym złem (pogląd neoplatoński), a cała rzeczywistość empiryczna to infernum (piekło). Akceptował manicheizm (bogomilstwo, chłystostwo), deklarował się jako manichejczyk, swe poglądy określal jako manichejskie a naturę człowieka uważał za całkowicie złą. Infernalizm i satanizm uczynił pozytywnymi motywami w kulturze. Pozytywnie wyrażał się o satanizmie jako o uzewnętrznieniu się ‘cienia’ (animusa) ludzkiego (wpływ koncepcji Carla Gustawa Junga). Uznał satanizm za pożyteczną eksterioryzację złej natury ludzkiej. Uznawał zło za błogosławieństwo, jako warunek wstępny do oglądania dobra i spraw boskich. Twierdził, że szatan prowadzi ludzi do zrozumienia spraw boskich i dobra, za co ludzie powinni być wdzięczni diabłom. Uważał szatana za „samą katastrofę”, utożsamiał piekło eschatologiczne z piekłem aktualnego bytu; twierdził, że piekło i niebo są tym samym miejscem, tylko inaczej przeżywanym przez człowieka. Wskazywał, że życie i cała rzeczywistość empiryczna są demoniczne.

Na zakończenie. Należy na koniec dodać, że charakterystyczną rzeczą jest zakończenie jego ziemskiego życia, tj. fakt, że J. Nowosielski miał po swojej śmierci (21 II 2011) aż dwa osobne, niezależne od siebie pogrzeby w Krakowie: 1) pogrzeb grecko-katolicki (dnia 25 II 2011) w Cerkwi Grecko-Katolickiej (według rytu ukraińsko-bizantyńskiego) przy ul. Wiślnej i 2) pogrzeb prawosławny (26 II 2011) w  Cerkwi Prawosławnej przy ul. Szpitalnej w Krakowie. Każda uroczystość pogrzebowa miała miejsce innego dnia, w innej świątyni, z udziałem innego duchowieństwa, w obecności innych biskupów, z zachowaniem innych rytów mszalnych i różnych zwyczajów funeralnych. Przed śmiercią zostal zaopatrzony Sakramantami Świętymi zarówno przez duchownych grecko-ktolickich, jak i prawosławnych. Zauważmy: ‘ekumeniczne’ życie, ‘ekumeniczna’ śmierć, dwa niejako ‘ekumeniczne’ pogrzeby, czyli wszystko niestandardowo, ponadkulturowo, ponadreligijnie. J. Nowosielski pochowany został 26 II 2011 r. w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

               

Wybrana bibliografia (w porządku chronologicznym):

Jerzy Nowosielski, Wokół ikony, oprac. Zbigniew Podgórzec (1985);

Jerzy Nowosielski, Inność prawosławia, oprac. Tadeusz Wyszomirski, wyd. 1, Warszawa 1991, s. 161, wyd. 2. zm., popr. i uzup., Białystok 1998, s. 189;

Jerzy Nowosielski, Mój Chrystus: rozmowy z Jerzym Nowosielskim, red. Zbigniew Podgórzec, Białystok 1993, s. 181;

Mieczysław Porębski, Jerzy Nowosielski, Warszawa 1960;

Hans Vollmer, Allgemeine Lexicon de bildenden Künstler des XX Jahrhunderts. Unter Mitwirkung von Fachgeleitendes In- und Auslandes, Leipzig 1963, Band 6, s. 311 (hasło: Nowosielski Jerzy oprac. A. Ryszkiewicz);

Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, t. 8, Warszawa 1966, s. 54-55, hasło: Nowosielski Jerzy;

Mieczysław Porębski, Pożegnanie z krytyką, Kraków 1966, s. 57-60 i 101;

Adam Kotula, Piotr Krakowski, Malarstwo, rzeźba, architektura. Wybrane zagadnienia plastyki współczesnej, Warszawa 1972, s. 286-287, 290-292;

Jerzy Madeyski, Jerzy Nowosielski, Kraków 1973, s. 96;

Janusz St. Pasierb, ks., Nowosielski w Wesołej, „Tygodnik Powszechny”, r. 32: 1978, nr 10 (1519), s. 6;

Tadeusz Dobrowolski, Sztuka Krakowa, wyd. 5, 1978, s. 541-542;

Jacek Salij OP, W poszukiwaniu odrzuconej połowy. O teologii Jerzego Nowosielskiego, „Znak”, r. 34: 1982, nr 12 (337), s. 1562-1573;

Herbert Bednorz, bp, Tyska świątynia w ocenie pasterza diecezji, „Przegląd Powszechny”, r. 104: 1987, t. 257, nr 10 (794), s. 128-130;

Elżbieta Smykowska, Między Sofią niebiańską a Sofią upadłą, „Literatura na Świecie”, r. 17: 1987, nr 12 (197), s. 278-281;

Barbara Dąb-Kalinowska, Nowosielski, „Przegląd Powszechny”, r. 103: 1986, t. 255, nr 11 (783), s. 258-262;

Mieczysław Porębski, The Eschatological Realism of Jerzy Nowosielski, „Artibus et Historiae. An Art Anthology” (Vienna), ed. Józef Grabski, nr 20, 1989, s. 171-214;

Mieczysław Porębski, Realizm eschatologiczny Jerzego Nowosielskiego, [w:] Jerzy Nowosielski, ed. Andrzej Starmach, Kraków 1990, s. 5-19;

Marek Mariusz Tytko, Poglądy Jerzego Nowosielskiego na sztukę. Ich geneza i ewolucja na tle epoki, Kraków 1992, s. 467;

Dorota Kaźmierska-Nyczek, Jerzy Madeyski, Tadeusz Nyczek, Jerzy Nowosielski, Warszawa 1992, s. 125;

Marek Mariusz Tytko, Jerzy Nowosielski. Rys biograficzny, „Krakowskie Zeszyty Ukrainoznawcze”, t. I/II, 1992-93, s. 55-66;

Jerzy Nowosielski – villa dei Misteri, red. Jan Pawlicki, Białystok-Kraków 1998, s. 2, 179;

Pascha ikony / Pasha ikony, Białystok-Kraków 1998, s. 197;

Marek Mariusz Tytko, Studyci. Odrodzenie zakonu przez metropolitę Andrieja Szeptyckiego, [w:] Dzieje Podkarpacia, t. III, Krosno 1999, s. 51-67;

Marek Mariusz Tytko, W kręgu Andrieja Szeptyckiego. Kulturalne odrodzenie ukraińskie za czasów mecenatu Metropolity, [w:] Dzieje Podkarpacia, t. III, Krosno 1999, s. 31-50;

Kobiety i inne motywy: malarstwo. Jerzy Nowosielski, red. Iwona Makówka, Sopot 2000, s. 13+47;

Jan Gondowicz, Jerzy Nowosielski, Warszawa 2000, s. 95;

Henryk Paprocki, ks., Izabela Trzcińska, Ikona Jerzego Nowosielskiego – tryumf ortodoksji, Białystok-Kraków 2001, s. 44;

Mieczysław Porębski, Nowosielski, posłowie: Krystyna Czerni, WL, Kraków 2003, s. 294;

Adriana Adamska, Metafizyczny wymiar piękna w malarstwie Jerzego Nowosielskiego [praca doktorska], Kraków, PAT;

Adriana Adamska, Struktury piękna ikony, Wyd. Naukowe PAT, Kraków 2005, s. 106.

Krystyna Czerni, Nowosielski, wyd. Znak, Kraków 2006, s. 224;

Roman Mazurkiewicz, Władysław Podrazik, Prorok na skale. Myśli Jerzego Nowosielskiego, Kraków 2007, s. 188, 4 nlb.;

Karina Kaźmierska, Polichromia prezbiterium Cerkwi Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Jeleniej Górze, Wrocław 2007, s. 25 [mnps w IHS Uniwersytetu Wrocławskiego].

Filmografia: filmy dokumentalne:

Film dokumentalny w reżyserii Krzysztofa Glondysa z serii: Obrazy, słowa, dźwięki (dla Programu 2 Telewizji Polskiej (TVP), Kraków 1993;

Filmy dokumentalne w reżyserii Stanisława Kubiaka: Jerzy Nowosielski (2003), Liturgia (2003) [rel. sztuka J. Nowosielskiego w Białym Borze, Krakowie, Tychach, Warszawie-Wesołej], Retrospekcja (2004), Portret z lustrem (2003), Lustra Nowosielskiego (2004) [wywiad z S. Kubiakiem].


[1] Por. Marek Mariusz Tytko, Jerzy Nowosielski. Rys biograficzny, „Krakowskie Zeszyty Ukrainoznawcze”, t. I/II, 1992-93, s. 55-66.

[2] Por. Marek Mariusz Tytko, Studyci. Odrodzenie zakonu przez metropolitę Andrieja Szeptyckiego, [w:] Dzieje Podkarpacia, t. III, Krosno 1999, s. 51-67.

[3] Por. Marek Mariusz Tytko, W kręgu Andrieja Szeptyckiego. Kulturalne odrodzenie ukraińskie za czasów mecenatu Metropolity, [w:] Dzieje Podkarpacia, t. III, Krosno 1999, s. 31-50.

[4] Por. Marek Mariusz Tytko, Poglądy Jerzego Nowosielskiego na sztukę. Ich geneza i ewolucja na tle epoki, Kraków 1992, s. 467.

Advertisements

About Україна та Польща: минуле, сьогодення, перспективи

Інститут Польщі
Опубліковано у історія. Додати до закладок постійне посилання.

Залишити відповідь

Заповніть поля нижче або авторизуйтесь клікнувши по іконці

Лого WordPress.com

Ви коментуєте, використовуючи свій обліковий запис WordPress.com. Log Out / Змінити )

Twitter picture

Ви коментуєте, використовуючи свій обліковий запис Twitter. Log Out / Змінити )

Facebook photo

Ви коментуєте, використовуючи свій обліковий запис Facebook. Log Out / Змінити )

Google+ photo

Ви коментуєте, використовуючи свій обліковий запис Google+. Log Out / Змінити )

З’єднання з %s